Kredi tekliflerini karşılaştırırken çoğumuzun ilk baktığı rakam aylık faiz oranıdır. Ancak aynı tutar ve vade için aylık faizi daha düşük olan teklif, her zaman daha ucuz değildir. Dosya masrafı, sigorta primi ve vergiler toplam maliyeti değiştirir. Yıllık maliyet oranı (YMO), tüm bu kalemleri tek bir oranda toplayarak teklifleri adil biçimde karşılaştırmanızı sağlar.
YMO nedir?
Yıllık maliyet oranı, kredinin size gerçekte kaça mal olduğunu yıllık bir yüzde olarak ifade eder. Hesaplamaya akdi faizin yanında KKDF, BSMV ve krediyle ilgili tahsil edilen ücretler de dahil edilir. Kurumların tüketici kredisi tekliflerinde ve sözleşmelerinde YMO'yu belirtmesi beklenir.
YMO'yu anlamanın en kolay yolu şu soruyu sormaktır: "Elime net geçen parayı, ödeyeceğim taksit akışına eşitleyen faiz oranı nedir?" YMO bu sorunun yıllık bileşik cevabıdır.
YMO nasıl hesaplanır?
Hesaplama üç adımda yapılır:
- Net kullanım tutarı bulunur. Kredi tutarından peşin alınan masraflar düşülür. 100.000 ₺ kredi çekip 500 ₺ dosya masrafı ödüyorsanız elinize fiilen 99.500 ₺ geçer.
- Aylık iç verim oranı hesaplanır. Net tutarı, vade boyunca ödeyeceğiniz taksitlerin bugünkü değerine eşitleyen aylık oran bulunur. Bu oran doğrudan bir formülle değil, deneme-yanılma temelli sayısal yöntemlerle hesaplanır.
- Yıllık bileşik orana çevrilir. Aylık oran r ise YMO = (1 + r)^12 − 1 formülüyle bulunur.
Hesaplama aracımız bu adımları otomatik yapar ve sonucu her teklif için ayrı ayrı gösterir.
Neden faiz oranından yüksek çıkar?
YMO'nun akdi faizden yüksek çıkmasının üç nedeni vardır:
- Vergiler: Tüketici kredilerinde faizin üzerine KKDF ve BSMV eklenir. Bu, faizin etkisini yaklaşık %30 artırır.
- Masraflar: Peşin ödenen her ücret, elinize geçen parayı azaltır ama taksitleri değiştirmez. Sonuçta daha az parayla aynı taksitleri ödersiniz.
- Bileşik etki: Aylık %3 faiz, basitçe 12 ile çarpılınca %36 eder; fakat faiz her ay kalan borca işlendiği için yıllık bileşik karşılığı yaklaşık %42,58'dir.
Somut bir örnek: 100.000 ₺, 12 ay, aylık %3 faizli bir kredinin YMO'su vergisiz hesaplandığında yaklaşık %42,58, KKDF ve BSMV dahil edildiğinde ise yaklaşık %58,27 çıkar. Aynı aylık faiz oranı, vergilerle birlikte çok daha yüksek bir yıllık maliyete dönüşür.
İki teklifi karşılaştıralım
100.000 ₺'lik, 24 ay vadeli bir ihtiyaç kredisi için iki teklif aldığınızı düşünelim. Her iki teklifte de KKDF ve BSMV uygulanıyor.
| Teklif A | Teklif B | |
|---|---|---|
| Aylık faiz | %3,49 | %3,29 |
| Dosya masrafı | 0 ₺ | 500 ₺ |
| Aylık taksit | 6.924,20 ₺ | 6.746,01 ₺ |
| Toplam maliyet (taksitler + masraf) | 166.180,72 ₺ | 162.404,12 ₺ |
| YMO | %70,31 | %66,24 |
Bu örnekte Teklif B'nin dosya masrafı olmasına rağmen daha düşük faizi sayesinde toplam maliyeti yaklaşık 3.800 ₺ daha azdır ve YMO'su da daha düşüktür. Masraf küçük, faiz farkı büyük olduğunda sonuç genellikle böyledir.
Peki masraf yükselirse? Masrafın etkisi özellikle kısa vadeli ve küçük tutarlı kredilerde belirgindir, çünkü peşin ödenen tutar, ödenen toplam faize oranla daha büyük bir pay tutar. Tüketici kredilerinde tahsis ücreti mevzuat gereği anaparanın binde 5'i ile sınırlıdır; bu sınırın üzerinde bir ücret talep edilirse sözleşmeyi imzalamadan önce mutlaka sorgulayın.
YMO'ya bakarken nelere dikkat etmeli?
Vade farkı
YMO bir oran olduğu için vadeden bağımsız görünür; ancak vade uzadıkça toplam ödediğiniz faiz tutarı artar. 24 ay ve 36 ay vadeli iki teklifin YMO'su birbirine yakın olsa bile 36 aylık teklifte toplamda daha fazla ödersiniz. Bu yüzden karar verirken iki soruyu birlikte sorun: "Hangisi daha ucuz?" (YMO) ve "Toplamda ne kadar ödeyeceğim?" (toplam geri ödeme).
Sigorta ve ek ürünler
Kredi ile birlikte hayat sigortası, işsizlik sigortası veya başka bir ürün teklif edilebilir. Hangi ürünlerin gerçekten gerekli olduğunu ve sigortayı başka bir şirketten yaptırıp yaptıramayacağınızı sözleşme öncesinde sorun; sigortayı kabul ederseniz primini maliyet hesabına eklemelisiniz. Kurumun verdiği YMO'ya sigortanın dahil olup olmadığını sorun.
Değişken faiz
Değişken faizli kredilerde YMO, teklif anındaki orana göre hesaplanır ve vade boyunca değişebilir. Sabit faizli bir teklifle karşılaştırırken bu belirsizliği hesaba katın.
YMO ile "gerçek faiz" aynı şey mi?
Günlük konuşmada "gerçek faiz" enflasyondan arındırılmış faiz anlamına da gelir. YMO ise enflasyonla ilgilenmez; yalnızca kredinin nominal maliyetini yıllık bileşik bir oranla ifade eder. İki kavramı karıştırmamak gerekir.
Kendi tekliflerinizi karşılaştırın
Elinizde birden fazla teklif varsa, kredi karşılaştırma aracımıza her teklifin aylık faizini ve masrafını girin. Araç, her teklif için taksiti, toplam maliyeti ve YMO'yu hesaplar; en düşük maliyetli teklifi işaretler ve farkı grafikle gösterir. Sonuçları bağlantıyla paylaşabilir ya da yazdırabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
YMO'yu kendim hesaplayabilir miyim?
YMO, iç verim oranı hesaplaması gerektirdiği için elle hesaplanması zordur. Hesap tablosu programlarındaki iç verim oranı fonksiyonunu veya karşılaştırma aracımızı kullanabilirsiniz. Araç, masrafı ve vergileri dahil ederek her teklif için YMO'yu otomatik hesaplar.
Sözleşmedeki YMO ile hesaplamanız neden farklı çıkabilir?
Kurumlar YMO'ya sigorta primi, ekspertiz ücreti veya farklı ücret kalemlerini dahil edebilir; ilk taksit tarihi de kullanım tarihinden bir aydan farklı olabilir. Bu farklar sonucu değiştirebilir. Kesin değer için kurumun sözleşme öncesinde verdiği bilgi formunu esas alın.
Konut kredisinde YMO daha mı düşük çıkar?
Aynı akdi faiz oranında, konut kredileri KKDF ve BSMV'den muaf olduğu için yıllık maliyet oranı tüketici kredilerine göre daha düşük çıkar. Ancak konut kredisinde ekspertiz, ipotek ve sigorta gibi ek masraflar olabileceğini unutmayın.
Taksiti en düşük teklif her zaman en ucuzu mudur?
Hayır. Taksit, vade uzadıkça düşer; bu nedenle uzun vadeli bir teklifin taksiti düşük, toplam maliyeti yüksek olabilir. Aynı vadedeki teklifleri YMO ile, farklı vadedeki teklifleri ise YMO'nun yanında toplam geri ödeme ile karşılaştırın.
Özet
- YMO; faizi, vergileri ve masrafları tek bir yıllık bileşik oranda toplar.
- Masraflar elinize geçen tutarı azalttığı için YMO'yu yükseltir.
- Aynı tutar ve vadede YMO'su düşük olan teklif daha ucuzdur.
- Vadeler farklıysa YMO'nun yanında toplam geri ödemeyi de karşılaştırın.
- Sigorta ve ek ürünlerin YMO'ya dahil olup olmadığını mutlaka sorun.